Donker is die lig.


Soos my ma, is ek nog altyd lief vir die donker. Om in jou eie stilte te sit en net by jouself te wees, is ‘n kosbare meditasie met joueie, jy. 

Dié kosbaarste van tyd, wat jy jouself, jeen.

Ek vind hoe ouer ek word, hoe meer soek ek dié stilte op, in die spieël van my eie donkerte.

Die rede hoekom ek in Nieu Bethesda ‘n huis het en ook in De Kelders is die gebrek aan straat- en buiteligte. Seker omdat ek nog altyd ‘n plaaskind was of is. 

As jy eenmaal die sterre ken, waar geen stadslig of straatlig of buitelig jou oë beskyn nie, ken jy die mooiste van nag. En die nag is mooier as die dag, omdat jy bo jou, die jimmel kan sien.

Vanaand sit ek in die sitkamer en kyk deur die dubbeldeur na die tuin. Laatmiddag het die wolke begin stapel. Ek sê, hier kom reent, en kort voor lank val die eerste druppels. Die is net ‘n bui sê Noah, ja sê ek, maar die weer kan draai en weer kom kuier. 

Van skemer tot nou sit ek in die donker en sien hoe die flitse van weerlig die tuin kaats. Eers ver, dan nader, jy ruik die reent, nader weer, al-asof-in-‘n-wals. En daar begin die reent te dans op die sinkdak.

Druppels reent word musiek. Musiek, vir dié wat die klank van reent op ‘n sinkdak, as simfonie kan hoor. 

Donderweer laat my altoos aan Beethoven dink, sy Simfonie no 5 gekomponeer tussen 1804 en 1808. Was sy ore toe reeds dof, deurdat hy in dié beweging sy hoor, wou voel?.

Sy oë toe, terwyl hy die note in sy kop, alleen, kan sien-hoor?,

Ek onthou altyd op die plaas Dassieshoek, en later in die kuiers by Tant Annie en Tant Johanna naby Loeriesfontein, hoe ons saans om die gaslampe, aand geëet het. 

Om as kind te sit met die murmer van stemme om die tafel, kon ek vir ure wegdwaal in die klank van die gaslamp se ftt-ftt. Ek het altyd gekyk hoe die flint beweeg soos ‘n hart, met elke teug, ‘n asem, van gas.

Buite was die gerustellende klank van die diesel Listerenjin wat die elektriek koelkas en vrieskas gevoer het. Die enjin ‘n nag-geluid.

Na ete is ons almal kamer toe, ons drie seuns soos ‘n bondel katjies in een katel. Ek, oudste, slaap altyd regs, naaste aan die kers wat in die kamer skadus teen die mure gooi. Ons vat ons vingers en maak diere in die lig van kers. Ek onthou steeds, hoe jy ‘n jakkelskop oopmond tussen jou duim en wysvinger kon maak.

Dan die Listerenjin wat afskakel op die klok van negenuur. Dud, dud, dud, dud, hoe mis ek dié klank vanaand te hoor.

Die reuk van die bed: klapperhaar, die lakens Sunglightseep, ysterstrykyster en son. En dan, my gunsteling: ek maak my wysvinger en duim nat in my mond en druk die kers se pit keel. Die kersvet sit tussen my vingers vas en die reuk van uitgediende kerspit hang klam, in die stillenag, van kamer.

Ek onthou soveel ek kan onthou en in daai onthou is altyd, donker. 

Mag waar jy ookal in die wereld is, vanaand al wat lig is blaas. Mag jy opkyk en die jimmel sien sonder ligte, net die sterre en jy – dis al, dis genoeg. net dit. al. jy.

Want in die donker is daar lig.

Kool du Plessis sing:

Die donker kom van buite
En syfer deur die ruite
En ek gooi nog ‘n paar kole op die vuur
En die tafel en die laaikas
En alles wat eers vas was
Versmelt tot blote skadu’s teen die muur

Ons drome van gister
Word somber en sinister
Want kyk alles het ‘n vasgestelde uur
Ons beplan toringblokke
Maar die slopers is betrokke
En ons drome is bloot skadu’s teen die muur

Met orrelbegeleiding
Kom die voorspel tot die skeiding
Maar dis alles reg, die liefde is ‘n vuur
En van die vuurige hofmaak
Hoor ons later in die hofsaak
Want die liefde is ‘n skadu teen die muur

In swart of wit getooi
In ‘n stoet of in konvooi
Wonder elkeen hoelank alles nog sal duur
En leef holderstebolder
Want die kis wag op die solder
En die lewe is ‘n skadu teen die muur
En leef holderstebolder
Want die kis wag op die solder
En die lewe is ‘n skadu teen die muur
Die lewe is ‘n skadu teen die muur

Die donker kom van buite
En syfer deur die ruite
En ek gooi nog ‘n paar kole op die vuur
En my voete en my hande
Word ou bekende lande
In die skadukaarte teen die kamer muur
Die wereld word ‘n skadu teen die muur
‘n Flikkerende skadu teen die muur

Published by niël stemmet

skrywer van 3 erfeniskos-storieboeke : sout+peper | agter+blad | bitter+soet. kopiereg voorbehou | concept and copyright protected : neil stemmet 2020

4 thoughts on “Donker is die lig.

  1. 20 April. Pikkie se verjaardag. Ook tannie Yvonne verjaar. Sy is 90 vandag. Dankie, die lig het deurgebreek toe ek dié artikel gelees het. Meesterlik!

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: